W Pomorskim Parku Naukowo-Technologicznym Gdynia zrealizowano innowacyjny projekt łączący produkcję chłodu na potrzeby budynku z odzyskiem ciepła odpadowego i jego wykorzystaniem w miejskim systemie ciepłowniczym.
Dzięki współpracy z Okręgowym Przedsiębiorstwem Energetyki Cieplnej oraz firmą GAZUNO, Gdynia staje się pionierem w efektywnym zarządzaniu lokalnymi zasobami energetycznymi, co przyczynia się do zrównoważonego rozwoju i zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych.
Podczas pracy instalacji chłodzenia w Pomorskim Parku Naukowo-Technologicznym Gdynia powstaje ciepło odpadowe. Obecnie, poza częścią wykorzystywaną do przygotowania ciepłej wody użytkowej, energia ta jest odprowadzana do atmosfery. Projekt zakłada przechwytywanie jej części i przekazywanie do miejskiej sieci ciepłowniczej. Dzięki temu niezagospodarowana dotychczas energia, staje się nowym, lokalnym źródłem ciepła dla Gdyni.
Przedsięwzięcie jest efektem współpracy Okręgowego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Gdyni (OPEC), Gminy Miasta Gdyni reprezentowanej przez Pomorski Park Naukowo-Technologiczny Gdynia (PPNT) oraz spółki GAZUNO. W październiku 2024 r. partnerzy podpisali list intencyjny określający zasady wspólnego przygotowania projektu, obejmującego odzysk ciepła z instalacji chłodzenia PPNT i jego wykorzystanie w miejskim systemie ciepłowniczym OPEC. W ramach współpracy opracowano dokumentację projektową, rozwiązania techniczne oraz model przyszłej eksploatacji instalacji. Zwieńczeniem etapu przygotowawczego było podpisanie 10 lutego 2026 r., w setną rocznicę nadania Gdyni praw miejskich, umowy wykonawczej z firmą GAZUNO, odpowiedzialną za realizację przedsięwzięcia. Symboliczny termin podpisania umowy podkreśla znaczenie inwestycji dla rozwoju nowoczesnej i niskoemisyjnej infrastruktury energetycznej miasta.
Projekt polega na integracji instalacji chłodzenia budynku IV PPNT Gdynia z miejską siecią ciepłowniczą OPEC. Elementem łączącym oba obiegi energii jest wysokotemperaturowa pompa ciepła typu woda–woda fińskiej firmy Oilon, o mocy grzewczej ok. 350 kW oraz wydajności chłodniczej ok. 240 kW. Urządzenie posiada zdolność zarówno do efektywnego wytwarzania chłodu, jak również podnoszenia parametrów odprowadzonego z pomieszczeń ciepła w taki sposób, aby móc skierować odzyskaną energię do miejskiej sieci ciepłowniczej. Integracja obu systemów ma umożliwić bardziej efektywne wykorzystanie energii i ograniczenie jej strat. Rzeczywiste korzyści energetyczne i ekonomiczne zostaną ocenione na podstawie wyników eksploatacji instalacji, w szczególności po zakończeniu sezonu letniego 2027.
Zgodnie z założeniami audytu efektywności energetycznej, instalacja będzie wytwarzać średniorocznie około 800 MWh ciepła, które zostanie wprowadzone do miejskiej sieci ciepłowniczej OPEC oraz około 500 MWh chłodu, wykorzystywanego na potrzeby Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego Gdynia. Prognozowane roczne zużycie energii elektrycznej przez pompę ciepła wynosi około 297 MWh. Według założeń audytowych, wykorzystanie chłodu wytwarzanego przez pompę ciepła pozwoli ograniczyć zużycie energii elektrycznej przez dotychczasowe agregaty chłodnicze PPNT o około 137 MWh rocznie. Szacowana ilość odzyskanego ciepła odpowiada rocznemu zapotrzebowaniu na przygotowanie ciepłej wody użytkowej dla około 400 mieszkań, czyli przeciętnie 6–8 budynków wielorodzinnych.
Rzeczywiste efekty zależą m.in. od temperatury zewnętrznej, zapotrzebowania na chłód i parametrów pracy miejskiej sieci ciepłowniczej. Ich ocenę będzie można w pełni przeprowadzić po sezonie letnim 2027.
– W Gdyni chcemy wykorzystywać energię w sposób bardziej odpowiedzialny, także tę, która dotąd pozostawała niewykorzystana. Współpraca miasta, OPEC, PPNT Gdynia i partnera technologicznego pokazuje, jak możemy rozwijać lokalne rozwiązania wpisujące się w transformację energetyczną. To projekt pilotażowy, dlatego jego rzeczywiste efekty będziemy oceniać na podstawie wyników eksploatacji. Już dziś ważne jest jednak to, że sprawdzamy możliwość odzyskiwania ciepła odpadowego i ponownego wykorzystywania go z korzyścią dla miejskiego systemu ciepłowniczego – mówi Aleksandra Kosiorek, prezydent Gdyni.
– Dla PPNT Gdynia najważniejsze jest partnerstwo, dzięki któremu możemy wdrożyć innowacyjne rozwiązanie do systemu chłodzenia naszego budynku. Łączymy potrzeby Parku z możliwością odzysku energii, która dotychczas trafiała do otoczenia, i przekazania jej do miejskiej sieci ciepłowniczej. To projekt pilotażowy, wymagający sprawdzenia i dostrojenia w rzeczywistych warunkach. Na ocenę jego efektów, także ekonomicznych, poczekamy do zakończenia sezonu letniego 2027 – podkreśla Maria Maślak, dyrektor PPNT Gdynia.
Z kolei Prezes Zarządu OPEC Wojciech Folejewski zwraca uwagę na następujące aspekty – Dla OPEC przedsięwzięcie stanowi ważny etap transformacji przedsiębiorstwa z tradycyjnego dostawcy ciepła w operatora kompleksowych usług energetycznych. Oprócz pozyskania nowego, lokalnego źródła ciepła projekt otwiera możliwość rozwoju usług chłodniczych oraz budowy kolejnych rozproszonych źródeł energii wykorzystujących ciepło odpadowe. Zdobyte doświadczenia będą mogły zostać wykorzystane przy realizacji podobnych inwestycji w innych obiektach na terenie Gdyni.
– Spółka GAZUNO, jako partner technologiczny przedsięwzięcia, odpowiada za realizację rozwiązania umożliwiającego integrację instalacji chłodniczej PPNT z miejskim systemem ciepłowniczym. Projekt stanowi przykład praktycznego wykorzystania nowoczesnych technologii pomp ciepła i odzysku energii odpadowej, pokazując, że rozwiązania stosowane dotychczas głównie w najbardziej rozwiniętych systemach energetycznych mogą być z powodzeniem wdrażane również w polskich miastach – podsumowuje Dyrektor Zarządzający GAZUNO Piotr Langowski.
Zgodnie z założeniami projektowymi wykorzystanie ciepła odpadowego może przynieść korzyści środowiskowe, w tym ograniczenie emisji dwutlenku węgla o około 266 ton rocznie, co odpowiada emisji związanej ze spaleniem około 110 ton węgla kamiennego. Są to wartości szacunkowe, które wymagają weryfikacji na podstawie rzeczywistych parametrów pracy instalacji.
Przedsięwzięcie ma charakter pilotażowy i demonstracyjny. Jest to pierwszy w Polsce przykład koncesjonowanego wytwarzania chłodu wraz z odzyskiem energii z jego produkcji do miejskiej sieci ciepłowniczej. Jednocześnie stanowi pierwszy etap budowy w Gdyni systemu wykorzystującego lokalne źródła ciepła odpadowego, które w przyszłości mogą obejmować również centra danych, szpitale, obiekty sportowe, budynki biurowe czy inne obiekty użyteczności publicznej.
Projekt wpisuje się w kierunek rozwoju przedsiębiorstw ciepłowniczych od wielu lat realizowany w krajach nordyckich. Tam operatorzy systemów ciepłowniczych dostarczają odbiorcom zarówno ciepło, jak i chłód, wykorzystując pompy ciepła oraz energię odpadową jako podstawę nowoczesnych, zintegrowanych systemów energetycznych. Gdyński projekt jest próbą zastosowania tego modelu w lokalnych warunkach. Doświadczenia zdobyte podczas eksploatacji instalacji pozwolą ocenić jej efektywność i potencjał do wykorzystania podobnych rozwiązań w innych obiektach na terenie miasta.
mat. partnera
