Przez trzy dni Gdynia była miejscem spotkań młodych talentów, naukowców, nauczycieli i przedstawicieli biznesu. W dniach 21–23 października w Pomorskim Parku Naukowo-Technologicznym odbył się Gdynia Explory Week 2026.
Wydarzenie zwieńczyła gala finałowa XV edycji konkursu Explory, podczas której ogłoszono laureatów. Nagrodę główną zdobył zespół projektu Cerosan, a trzy projekty będą reprezentować Polskę na międzynarodowym konkursie ISEF 2027 w Los Angeles.
Gdynia Explory Week odbywał się pod hasłem „STEAM bez granic” i obejmował trzy wydarzenia: Przystanek Gdynia, SHOT Explory oraz Galę Finałową. Łącznie w spotkaniach uczestniczyło 669 osób na miejscu, a transmisje i wydarzenia online zgromadziły 4646 odbiorców.
Pierwszy dzień, czyli Przystanek Gdynia, był otwartym spotkaniem społeczności Explory, młodzieży, nauczycieli, naukowców i partnerów konkursu. Wzięło w nim udział 460 osób na miejscu i 360 online. Program obejmował wykłady, debatę „Sports vs Nauka vs Explory”, warsztaty STEAM oraz interaktywną strefę stoisk partnerów. Zajęcia przygotowano między innymi z udziałem Adamed SmartUP, Fundacji Polskiego Funduszu Rozwoju, Samsung Solve For Tomorrow, Centrum Nauki Experyment i Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego.
Drugiego dnia odbył się SHOT Explory, podczas którego 49 młodych autorów z całej Polski zaprezentowało 24 projekty. Ich tematyka obejmowała trzy obszary: klimat i środowisko, człowieka i społeczeństwo oraz gospodarkę i bezpieczeństwo. Wśród pomysłów znalazły się m.in. systemy monitorowania jakości wody w Bałtyku, rozwiązania wspierające osoby starsze, technologie medyczne, biodegradowalne materiały i narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję.
Cerosan z nagrodą główną
Najważniejsze rozstrzygnięcia ogłoszono 23 października podczas Gali Finałowej w auli PPNT. Nagrodę główną XV edycji konkursu, ufundowaną przez ORLEN, otrzymał zespół Stanisław Regulski, Zofia Golisz i Hugo Miśkiewicz z Dwujęzycznego Liceum Społecznego za projekt „Cerosan”.
Młodzi twórcy opracowali kompozyt z celulozy, skrobi i chitozanu, który może stanowić biodegradowalną alternatywę dla jednorazowych tworzyw sztucznych, na przykład słomek do napojów. Materiał powstaje z wykorzystaniem lokalnych odpadów rolniczych, takich jak skorupki krewetek czy obierki warzyw. Według przedstawionych wyników zachowuje sztywność do 12 godzin i odporność na temperaturę do 62 stopni Celsjusza. Rozkłada się całkowicie w kompoście domowym i słonej wodzie, bez emisji mikroplastiku.
Gdynia będzie reprezentowana na światowym konkursie
Jednym z najważniejszych efektów finału jest wybór polskiej reprezentacji na Regeneron ISEF 2027 w Los Angeles. To największy na świecie międzynarodowy konkurs naukowy dla młodzieży szkolnej, w którym uczestnicy prezentują własne badania przed jury złożonym z naukowców i inżynierów.
Wśród reprezentantów Polski znalazła się Kateryna Maksymykhina z III LO z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Marynarki Wojennej RP w Gdyni. Zaprezentuje projekt „BioRegen Healing System”, dotyczący biodegradowalnego proszku dla pacjentów z ranami przewlekłymi. Po kontakcie z wysiękiem materiał tworzy biopolimerowe rusztowanie dopasowane do rany.
Polskę reprezentować będą również Kazimierz Chomicz z I LO w Piotrkowie Trybunalskim oraz Nikodem Zyga i Franciszek Szmidt z IX LO im. Klementyny Hoffmanowej w Warszawie. Ich projekty dotyczą matematyki oraz wykorzystania zmodyfikowanych bakteriofagów do zwalczania biofilmów bakteryjnych.
Podczas gali przyznano także nagrody za najlepsze projekty w trzech obszarach tematycznych. W kategorii klimat i środowisko wyróżniono zespół odpowiedzialny za „Stację SKA”, czyli autonomiczny system komunikacji awaryjnej działający bez dostępu do sieci GSM. W kategorii człowiek i społeczeństwo nagrodzono Natalię Wekwejt za projekt dotyczący modelowania potencjalnych substancji przeciwzapalnych. W obszarze gospodarki i bezpieczeństwa wyróżniono Piotra i Pawła Gębala za system automatycznej diagnostyki instalacji elektrycznych.
Nowy program mentorski z Ambasadą USA
Podczas finału ogłoszono również rozpoczęcie programu mentorskiego „Freedom 250: Explory and the Next Generation of U.S.–Poland Innovators”, realizowanego we współpracy z Ambasadą Stanów Zjednoczonych. Inicjatywa skierowana jest do absolwentów Explory i powstała z okazji 250. rocznicy niepodległości Stanów Zjednoczonych. W jej ramach młodzi innowatorzy będą mogli uczestniczyć w sesjach mentoringowych z przedstawicielami amerykańskich stowarzyszeń.
Gala była także okazją do wręczenia medali „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” oraz nagrody Człowiek X: Postawa i Wartości. Tegorocznym laureatem tego ostatniego wyróżnienia został Bartłomiej Marszałek, utytułowany polski motorowodniak i pierwszy Polak, który awansował do prestiżowej klasy wodnej Formuły 1 – F1H2O.
Gdynia Explory Week 2026 po raz kolejny pokazał, że młodzi ludzie nie ograniczają się do szkolnych eksperymentów i teoretycznych rozważań. Ich projekty odpowiadają na konkretne problemy związane ze zdrowiem, środowiskiem, bezpieczeństwem i przemysłem. Dla części uczestników gdyński finał jest dopiero początkiem drogi, która może zaprowadzić ich na najważniejsze międzynarodowe konkursy naukowe.
Fot. Explory
Oprac. Patryk Lemke
